Rząd szykuje zmiany na cmentarzach. Chodzi o opłaty

Rząd szykuje zmiany na cmentarzach komunalnych. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pracuje nad przepisami, które mają uporządkować zasady naliczania opłat za korzystanie z nekropolii oraz znajdującej się na nich infrastruktury. Chodzi przede wszystkim o zakończenie sporów dotyczących podstawy prawnej cenników ustalanych przez gminy.

Planowana regulacja jest częścią projektu oznaczonego symbolem UD309. Obejmuje on zmiany w ustawach dotyczących samorządu gminnego, powiatowego i województwa, a także w innych przepisach związanych z jednostkami samorządu terytorialnego.

Jasna podstawa dla opłat

MSWiA chce, aby opłaty za korzystanie z cmentarzy komunalnych, a także ich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, były ustalane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej. Przepis ten pozwala radom gmin określać wysokość cen i opłat za usługi komunalne oraz korzystanie z samorządowej infrastruktury albo ustalać sposób ich wyliczania.

Według resortu obecne regulacje nie dają wystarczająco jednoznacznej odpowiedzi, jak powinny być ustalane opłaty cmentarne. W praktyce powoduje to różnice w interpretacji ich charakteru oraz procedury przyjmowania przez samorządy.

Zmiana podejścia sądów

Jednym z powodów przygotowania projektu jest ewolucja orzecznictwa sądów administracyjnych. W ciągu ostatnich dwóch lat miała się wyraźnie zmienić linia orzecznicza. Sądy coraz częściej uznają, że przepisy dotyczące cmentarzy i chowania zmarłych pozwalają pobierać przede wszystkim opłaty bezpośrednio związane z pochówkiem oraz zastrzeżeniem grobu przed ponownym użyciem na następne 20 lat.

Takie stanowisko rodzi pytania o legalność pozostałych pozycji umieszczanych w cennikach cmentarnych. MSWiA ostrzega, że jego utrzymanie mogłoby doprowadzić do masowego podważania uchwał rad gmin, na podstawie których obowiązują obecne stawki.

Ryzyko dla budżetów gmin

Resort wskazuje, że problem ma nie tylko wymiar prawny. Unieważnianie uchwał oznaczałoby dla samorządów niepewność dotyczącą już pobieranych opłat, a dla zarządców nekropolii trudności z finansowaniem bieżącego funkcjonowania cmentarzy.

Gminy mogą również stracić część dochodów przeznaczanych na utrzymanie infrastruktury. Jednocześnie koszty funkcjonowania cmentarzy rosną. W ocenie MSWiA ograniczenie opłat wyłącznie do czynności bezpośrednio związanych z pochówkiem pozostawiłoby samorządom niewiele legalnych sposobów pokrywania tych wydatków.

Resort zwraca także uwagę na nierówny rozkład kosztów. Przy obecnych zasadach ciężar utrzymania nekropolii ma w dużej mierze spoczywać na osobach korzystających z grobów ziemnych. Zdaniem ministerstwa może to budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.

Co ma zmienić nowelizacja?

Projekt ma stworzyć wyraźną podstawę do pobierania opłat za usługi komunalne związane z cmentarnictwem oraz korzystanie z cmentarnej infrastruktury. Celem jest ograniczenie sporów interpretacyjnych i umożliwienie samorządom rozłożenia kosztów utrzymania nekropolii w sposób lepiej odpowiadający faktycznemu korzystaniu z usług i urządzeń.

Na obecnym etapie przedstawione informacje dotyczą założeń projektu. Z materiału źródłowego nie wynika jeszcze ostateczny kształt przepisów ani termin ich wejścia w życie.