Panteon Narodowy w Ukrainie. Zełenski podpisał ustawę

Informacja o sygnowaniu dokumentu przez prezydenta pojawiła się w niedzielę na oficjalnej stronie internetowej Rady Najwyższej. Tworzony Panteon Narodowy w Ukrainie ma być miejscem spoczynku oraz oddania hołdu postaciom, które na przestrzeni wieków angażowały się w walkę o suwerenność kraju. Występując podczas dorocznego Forum Weteranów w Kijowie, Wołodymyr Zełenski zaznaczył, że o wyborze upamiętnianych osób decydować będą wyłącznie Ukraińcy.

Zakres państwowego upamiętnienia

Akt prawny uchwalony przez ukraiński parlament pod koniec czerwca określa zasady honorowania liderów politycznych i wojskowych z różnych epok. W nowej nekropolii będą mogły zostać uczczone osoby pełniące w przeszłości kluczowe funkcje państwowe oraz dowódcze, w tym:

• przywódcy historycznych formacji państwowych, od czasów Rusi Kijowskiej po Ukraińską Republikę Ludową,
• prezydenci Ukrainy, z wyłączeniem głowy państwa odsuniętej od władzy w procedurze impeachmentu,
• dowódcy sił zbrojnych, w tym Ukraińskiej Armii Halickiej, Siczy Karpackiej oraz Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

Kwestia historyczna i relacje z Polską

Możliwość uhonorowania w Panteonie członków i dowódców UPA budzi duże obawy w Polsce. Według ustaleń polskich historyków w lipcu 1943 roku oddziały UPA przeprowadziły ataki na około 150 miejscowości na Wołyniu, co stanowiło kulminację zbrodni określanej w Polsce jako ludobójstwo wołyńskie. Z kolei w ukraińskiej historiografii OUN i UPA są postrzegane przede wszystkim jako symbole dążenia do niepodległości oraz powojennego oporu przeciwko Związkowi Sowieckiemu.

Ustawa tworzy podstawy pod pochówki przywódców narodowych, w tym liderów Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, których szczątki są sprowadzane z zagranicy. Mowa m.in. o Andriju Melnyku i Jewhenie Konowalcu, których ponowne pogrzeby odbyły się w ostatnich miesiącach z honorami państwowymi na Narodowym Cmentarzu Wojskowym pod Kijowem. W materiałach prawnych nie ma informacji o ewentualnym sprowadzeniu prochów Stepana Bandery z Monachium.

Szerszy kontekst dyplomatyczny

Podpisanie ustawy następuje w okresie zwiększonego napięcia w relacjach polsko-ukraińskich na tle polityki pamięci. Wcześniejsze decyzje dotyczące nadawania imion formacji historycznych jednostkom wojskowym doprowadziły do krytycznych wypowiedzi przedstawicieli polskich władz oraz serii gestów dyplomatycznych związanych z odznaczeniami państwowymi obu krajów.